سيرجان در مغرب کرمان واقع شده ، از يک سو به خاک فارس ارتباط دارد. سيرجان در قديم شهري بزرگ بوده و شهريجان نام داشته و نظر به موقع جغرافيايي در بعضي مواقع مرکزيت داشته، بتدريج رو به ويراني نهاده ، ميرزا سعيد کلانتر قريه جديدي آباد کرد ،کم کم توسعه يافت و به سعيد آباد معروف شد. امروز مرکز سيرجان است ، و چون اين شهر برسر راه فارس و بندرعباس قرار گرفته موقعيت خاصي دارد و محصولاتش گندم ،جو،پسته،بادام و خربزه ي آن معروف هستند.در بعضي کتب قديمي نوشته اند، که خرماي زيادي از آنجا به عمل مي آمده است. اما امروزه اثري از خرما در اين منطقه نيست.


قديمي ترين سندي كه از سيرجان به دست رسيده ، نوشته ابن اثير است كه مي نويسد : « گشتاسب كه يكي از پادشاهان قديم ايران بود و دين سليمان را داشت ، دين زرتشت را پذيرفت و در كوهستاني كه تمبور نام داشت ، جاي گرفت و در حالت تقيه به عبادت مشغول شد . »
استاد دكتر باستاني پاريزي عقيده دارد كه اين كوه همان است كه در شرق سيرجان و حدود چهار گنبد قرار دارد . بنا به نوشته بعضي از كتب تاريخي ، قدمت سيرجان را به دوره بلاش از پادشاهان اشكاني مي دانند . مؤيد محسني مقاله اي درباره بناي شهر سيرجان نوشته است :
« نام آن سيرگان بوده و از آثار و بناهاي خسرو ابن موسي ابن هرمز ، نهمين پادشاه اشكاني است ، كه تقريباً دويست سال پيش از زمان اردشير بابكان سر سلسله ساسانيان و باني كرمان بوده و در استيلا اعراب او را معرب كرده و سيرجانش ناميدند.»


ژان گوره در كتاب خواجه تاجدار ، شرحي از سيرجان مي نويسد و مشخص مي كند كه سيرجان قبل از اشكانيان آباد بوده و توضيح مي دهد : «‌سيرجان قديم ، به قول مورخين قديم از جمله سيسرون و كتزياس طبيب و مورخ معروف كه در دوره هخامنشيان مي زيسته اند ،داراي ده محله بوده و در هر يك از محلات آن شهر ، يك دسته از مردم زندگي مي كرده اند . »
اما آنچه مسلم است شهر سيرجان قبل از اشكانيان نيز آباد بوده و آن طور كه در تاريخ كرمان نوشته احمد علي خان وزيري آمده «‌اسكندر در مراجعت از هندوستان ، از روي قلعه سنگ كه محل قديم سيرجان است ، عبور نموده و از طريق بوانات به پاسارگاد رفته است . »


مؤسسه جغرافيايي و كارتوگرافي سحاب كه نقشه خط سير لشكر كشي اسكندر را ترسيم و چاپ نموده ، مسير حركت اسكندر را از هندوستان از روي ” قلعه سنگ “ سيرجان مشخص كرده و فاصله سيرجان تا پرسپوليس را 324 كيلومتر نوشته ، اسكندر از پرسپوليس به پاسارگاد و از آنجا از طريق دربند نارس به شوش و از شوش به بابل رفته و در آنجا درگذشته است . سيرجان تا زمان سامانيان مركز ايالت كرمان بوده و در نيمه دوم قرن چهارم مركز ايالت از سيرجان به كرمان منتقل شد تا به سامانيان كه در خراسان بودند ، نزديكتر باشد .
اين شهر در زمان ساسانيان ” سيرگان “ ناميده مي شد. وجه تسميه آن به ”سيرگان“به اين جهت است كه داراي قناتهاي زيادي است كه در زمانهاي پيش آباد شده و از حيث كان و كاريز تمام بوده است .


سيرجان از جهت اينکه مرکز تقاطع راههاي بين کرمان، فارس، بندرعباس، يزدو اصفهان بوده و کالاهايي که از بنادر جنوب ايران و بخصوص بندرعباس وارد مي شده،از طريق سيرجان به داخل کشور حمل مي گرديده ، و بر اساس موقعيت مهم تجاري، و هم بخاطر زمين حاصلخيزو حفر قنوات متعدد، داراي محصولات فراواني، بخصوص گندم ،پنبه،و انواع ميوه ها بوده و جمعيت زيادي داشته و بسياري از مورخين آن را در رديف شهرهاي بزرگ شمرده و حتي از شيراز بهتر و زيباتر دانسته اند.
سيرجان يكي از شهرهاي قديمي و مهم ايران بوده كه هنوز آثار خرابه هاي آن در قسمت شرقي شهر كنوني به نام ”‌ قلعه سنگ “باقي و به طوري كه در تواريخ ثبت شده است ، در زمان اشكانيان مركز كرمان بوده است . اين شهر قديم در محل ” قلعه سنگ “ ، كه در فاصله 9 كيلومتري شهر فعلي سيرجان است ، قرار داشته و تا سال 796 هجري قمري آباد بوده و در اين تاريخ به وسيله ” ايدكو “ ، سردار تيمور كه دو سال شهر را درمحاصره داشته ، نابود و با خاك يكسان مي شود .

سایت های مرتبط

Back to Top